نور الجنان، نيايشنامه چند رسانه ای جهان اسلام
موضوع: مقالات | تاریخ ارسال: پنجشنبه، 12 آذر 1388 | بازدیدها: 1703

اين نوشتار شما را با محتوا و امكانات نرم افزار نور الجنان توليد مركز تحقيقات كامپيوتری علوم اسلامی آشنا می سازد.
نويسنده: علی نعيم الدين خانی

نور الجنان
نخستين نيايش‏نامه چند رسانه‏اى جهان اسلام
علي نعيم الدين خاني
انتشار يافته در: فصلنامه اطلاع رسانی، پژوهشی و مطالعات اسلامی ره آورد نور، شماره 2


اشاره
دعا، نقطه اوج كمال و رها شدن انسان از تعلقات دنياى مادى است. دعا، حلقه اتصال بركه وجود آدمى به درياى بيكران رحمت و محبت ربوبى است. چنانكه ترنم قدسى ادعيه، آرام بخش جان دلدادگان حريم الهى شده و نور هدايت را بر قلوب دوستداران اهل بيت عصمت و طهارت عليهم‏السلام تابانده است.
همزمان با فرا رسيدن ايام اللّه شريفِ محرم و صفر كه به بيان امام راحل قدس‏سره پيوسته مايه حيات و جاودانگى اسلام در طول تاريخ بوده است، بر آن شديم تا با تبيين محتوا و قابليت‏هاى ارزشمند نرم‏افزار نورالجنان جامعه اسلامى را بهره‏مند از نسيم بهشتى و حقايق كمال‏پرور ادعيه سازيم و با ارائه امكانات نخستين نيايش‏نامه چند رسانه‏اى جهان اسلام، در راستاى تحكيم پايه‏هاى اخلاقى و معنوى و ترويج معارف حقه معصومين عليهم‏السلام گامى هر چند كوچك برداريم.
انديشه ارائـه نرم‏افزارِ ويژه مناجاتهاى عرفانى و كتب ادعيه از چندى پيش، خاطر مؤسسات توليد كننده نرم افزارهاى اسلامى را به خود مشغول داشته بود تا اين كه مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى به منظور عرضه نرم‏افزارى وزين و درخور مضامين بلند دعاهاى اسلامى و نشر فرهنگ معنوى تشيّع، به تهيه نرم‏افزار نور الجنان مبادرت ورزيد.
نور الجنان، گلشن عطرآگينى از دعا و كتب اخلاقى است كه در آن قرآن كريم به همراه متن كامل 67 عنوان كتاب از منابع اصلى ادعيه، شرح و ترجمه دعاها، فلسفه دعا و نيز كتاب‏هاى اخلاقى ارائه شده است. استفاده از فهرست جامع ادعيه و زيارت‏نامه‏هاى مفاتيح الجنان و صحيفه سجاديه با قابليت نمايش متن و ترجمه و پخش صوت، عرضه اطلاعات كامل در باره كتاب‏ها و زندگى‏نامه مؤلفان آنها، نمايش ده‏ها تصوير و امكان پخش مولودى و مرثيه چهارده معصوم عليهم‏السلام و ديگر اولياى الهى و نيز پخش چندين مناجات به همراه نمايش تصاوير گوناگون از جمله امكانات اين برنامه مى‏باشد. قابليت‏هاى ويژه اين لوح فشرده موجب گرديد تا در نهمين نمايشگاه بين المللى قرآن كريم به عنوان نرم‏افزار برتر انتخاب شود.
محتواى برنامه نورالجنان، شامل متن قرآن كريم و نيز ده‏ها كتاب در موضوع دعا و اخلاق است كه برخى از آنها عبارتند از: صحيفه سجاديه، مفاتيح الجنان، صحيفة الرضا، مفتاح الفلاح، رياض السالكين، الأنوار الساطعة، شرح دعاى صباح، التوسل، آداب الصلوة، شرح دعاء السحر، تحفة الملوك، شرح مصباح الشريعة، معراج السعادة، المحجة البيضاء، المراقبات، مكارم الأخلاق و منازل السائرين.

امكانات برنامه
توانمندى‏هاى برنامه نورالجنان در چند بخش مهم و كارآمد با قابليتهاى گوناگون در دسترس كاربر قرار دارد. اساسى‏ترين امكانات اين برنامه از قرار ذيل مى‏باشد:

1ـ فهرست ادعيه و اعمال
يكى از مهمترين قسمت‏هاى برنامه، بخش ادعيه و اعمال است كه شامل چند امكان اصلى است:
1-1 ) فهرست‏ها
در كنار فهرستِ جداگانه صحيفه سجاديه و مفاتيح الجنان، فهرست جامعى از دعاها، زيارت‏ها و اعمال مستحبىِ برگرفته از اين دو كتاب ارزشمند به همراه نمايش متن و امكان استفاده از صوت، در اين قسمت ارائه شده است. تعداد كلّ ادعيه موجود در اين فهرست، 568 عنوان مى‏باشد. چنانكه در تصوير مشاهد مى‏كنيد در بخش فهرست مفاتيح، به عنوان مثال پس از درج واژه عاشورا در خطّ ورود، فهرستى از عناوين مرتبط با عاشورا ـ كه در كتاب شريف مفاتيح الجنان آمده است ـ در دسترس كاربر قرار مى‏گيرد.
افزون بر اين، قابليت ذخيره‏سازى متنِ دعاى انتخاب شده در دفترچه دعا، به وسيله گزينه دفترچه دعا امكان‏پذير مى‏باشد.
2-1 ) زيارات
در بخش زيارات متن زيارت‏هاى موجود در مفاتيح الجنان (333 زيارت) عرضه مى‏گردد. به طورى كه با انتخاب نام هر يك از حضرات معصومين عليهم‏السلام فهرستى از دعاها و زيارات هر معصوم عليه‏السلام به صورت جداگانه در اختيار شما قرار مى‏گيرد؛ مثلاً پس از گزينش نام امام سوم عليه‏السلام فهرستى از زيارات مربوط به امام حسين عليه‏السلام نظير: آداب زيارت امام عليه‏السلام ، دعاها و زيارات مربوط به آن حضرت و نماز زيارت امام حسين عليه‏السلام قابل دستيابى خواهد بود.
ضمن اين كه برخى از آداب سفر و زيارت را مى‏توانيد در قسمت مقدمات ملاحظه كنيد. ديدن فهرست اعمال مربوط به زيارت امامزادگان و برخى شخصيتهاى مذهبى از طريق گزينه اولياء الله امكان‏پذير است.
3-1 ) اعمال هفته
در اين صفحه، فهرست اعمال و اذكارِ وارده براى هر يك از روزهاى هفته و نيز فهرست اختصاصى اعمال مستحب در شب و روز جمعه عرضه شده است. كاربر با انتخاب هر روزِ هفته، به ابتداى اعمال آن روز منتقل مى‏گردد.
4-1 ) نماز و تعقيبات
در اين قسمت، فهرستى از نمازهاى مستحبى به همراه كيفيت اقامه نمازها ارائه شده است كه با وارد كردن نام هر نماز در خطّ ورود مى‏توان به‏سرعت، به آن دست يافت. همچنين، تعقيبات مشترك و مختص نمازهاى واجب يوميه در پنجره جداگانه‏اى در اختيار كاربر قرار داده شده است.
5-1 ) اعمال ماه‏ها
اعمال و آداب روزها و ماه‏ها به طور مستقل در اين بخش ارائه گرديده است و گزينه‏اى نيز به منظور نمايش موضوعى اعمال مستحبى در مناسبتهاى ويژه سال و روزهاى خاص (ايام الله) در نظر گرفته شده است.
در قسمت مناسبت‏ها، مثلاً با انتخاب نام امام حسين عليه‏السلام ، مى‏توان به اعمال مربوط به ولادت و شهادت آن امام هُمام دست يافت و متن آنها را مشاهده نمود. همچنين، در اين صفحه اعمال مربوط به هر ماه قمرى به طور مستقل نمايش داده مى‏شود كه كاربر مى‏تواند جهت مشاهده اعمال هر ماه، نام آن ماه را در بالاى صفحه انتخاب كند. چنانكه با فعّال شدن نام محرم اعمال مشترك و نيز اعمال مختص به ايّام ماه شريف محرم در دسترس شما قرار مى‏گيرد و مى‏توانيد از فضايل، آداب، ادعيه و زيارات اين ماه بهره كافى را ببريد. ضمن اين كه امكان دستيابى به فهرست اعمال مشترك برخى از ماه‏هاى فعّالِ برنامه در دسترس كاربر قرار دارد.
6-1 ) نمايش متن
امكان مشاهده متن دعاى انتخاب‏شده به همراه قرائت كامل دعاهاى مفاتيح الجنان و صحيفه سجاديه در اين گزينه گنجانده شده است. قابليت تكرار، ترجمه ادعيه به زبان فارسى و نيز نمايش دعاها به شكل ويژه با طراحى و گرافيك بسيار زيبا در بخش نمايش متن وجود دارد. همچنين، امكان مشاهده ترجمه كتاب صحيفه سجاديه به زبان انگليسى و شرح و تفسير كامل صحيفه سجاديه و برخى از دعاهاى معروف در اين قسمت قابل دستيابى است.

2 ـ كتابخانه
در اين بخش، مهمترين كتاب‏هاى اسلامى در زمينه ادعيه و اخلاق همراه با امكاناتى مانند لغت‏نامه ارائه گرديده است. قسمت‏هاى مختلف كتابخانه عبارتند از:
1-2 ) نمايش
نمايش متن 63 عنوان كتاب از 45 مؤلف در زمينه منابع ادعيه، ترجمه و شرح و تفسير دعاها، فلسفه دعا و نيز كتاب‏هاى اخلاقى و عرفانى همچون كتب معنوى امام خمينى قدس‏سره در اين قسمت عرضه شده است. يكى از امكانات بخش نمايش، كتابنامه مى‏باشد كه شامل كتاب‏شناسى، نسخه‏شناسى و زندگى‏نامه مؤلفان است. افزون بر اين، انتخاب دامنه‏هاى مختلف كتاب‏ها بر اساس مآخذ ادعيه، ترجمه و شرح، اخلاق و فلسفه دعا كاربر را در تعيين محدوده پژوهش يارى رسانده و حوزه تحقيق را تا سطح قابل توجهى وسعت بخشيده است.
ارائـه فهرست كتاب‏ها به ترتيب حروف الفبا و بر اساس نام مؤلف، از جمله قابليت‏هاى اين قسمت مى‏باشد. همچنين، براى پژوهش در كتب برنامه، امكانات متنوع پژوهشى مانند: حاشيه‏نويسى، رنگى كردن متن، نمايه‏زنى و علامت‏گذارى در برنامه گنجانده شده است.
2-2 ) جستجو
با انتخاب اين گزينه توانايىهاى مختلفى به منظور جستجوى الفاظ و عبارات به روش‏هاى گوناگون در اختيار شما قرار مى‏گيرد. انواع جستجوى پيشرفته در فهرست و متن كتاب‏ها با كمك عملگرهاى جستجو و نيز امكان فهرست‏سازى از فهرست و متن كتب با استفاده از حروف نامتعين (؟ و *) و انجام عمليات مختلف در فهرستهاى ايجاد شده، در اين قسمت وجود دارد.
3-2 ) قرآن كريم
يكى از قابليتهاى ويژه در اين برنامه ارائـه متن قرآن كريم همراه با امكانات جستجوى واژه‏ها و ريشه‏ها در آن است. با انتخاب برگه جستجو مى‏توان از قابليت جستجوهاى پيشرفته در كلمات و عبارات قرآن و ريشه كلمات بهرهمند گرديد.
نمايش متن قرآن با امكان انتخاب آيه، سوره، جزء و حزب به هنگام فعّال شدن گزينه نمايش، دسترسى به تمام قرآن را ممكن مى‏سازد. گفتنى است كه فهرست آيات، مطابق ترتيب موجود در قرآن بوده و بر اساس حروف الفبا از ابتدا و از انتها نيز قابل تنظيم است.
با ورود به صفحه اعمال امروز، نمايش و قرائت ادعيه، اعمال و آداب مربوط به هر روز با توجه به تقويم رايانه به همراه امكان مشاهده متن اعمال و آداب روزهاى انتخابى در دسترس كاربر قرار دارد؛ به عنوان مثال، اگر شما در تاريخ برنامه، دهم محرم برابر با جمعه 23 اسفند ماه 1381 را ـ كه مصادف با عاشوراى حسينى است ـ وارد كنيد، به طور همزمان، آداب و اعمال مستحبى مربوط به روز عاشورا و روز جمعه را مشاهده خواهيد كرد
4-2 ) لغت‏نامه
به هنگام استفاده از نور الجنان مى‏توانيد از لغت‏نامه نيز بهره ببريد. نمايش متن لغت‏نامه مجمع البحرين با امكان انتخاب ريشه و مشتق به شما كمك مى‏كند تا معانى لغات مورد نظر خود را به روش‏هاى مختلف ملاحظه نماييد.
5-2 ) كتب انگليسى
در اين قسمت از برنامه، ترجمه كامل صحيفه سجاديه و كتاب جهاد اكبر امام خمينى قدس‏سره به زبان انگليسى نمايش داده شده است. ضمن اين كه امكان جستجوى كلمات و عبارات موجود در متون انگليسى مذكور نيز در اين بخش براى كاربر فراهم مى‏باشد.

3 ـ اعمال امروز
با ورود به اين صفحه، نمايش و قرائت ادعيه، اعمال و آداب مربوط به هر روز با توجه به تقويم رايانه به همراه امكان مشاهده متن اعمال و آداب روزهاى انتخابى در دسترس كاربر قرار دارد؛ به عنوان مثال، اگر شما در تاريخ برنامه، دهم محرم برابر با جمعه 23 اسفند ماه 1381 را ـ كه مصادف با عاشوراى حسينى است ـ وارد كنيد، به طور همزمان، آداب و اعمال مستحبى مربوط به روز عاشورا و روز جمعه را مشاهده خواهيد كرد.
در قسمت بالاى صفحه، تاريخِ جارى دستگاه بر اساس سه تقويم: هجرى شمسى، هجرى قمرى و ميلادى نمايش داده مى‏شود كه قابليت تنظيم تاريخ قمرى و ميلادى بر اساس تاريخ شمسى و نيز امكان تنظيم تقويم رايانه به طور مستقيم در برنامه وجود دارد.

4 ـ نگارخانه
به طور كلى در بخش نگارخانه، چهار گزينه: اولياء اللّه، مرثيه، مولودى و مناجات ارائه گرديده و هر كدام داراى قابليت‏هاى صوتى و تصويرى ارزشمندى است كه به جذّابيّت برنامه افزوده و معنويت آن را مضاعف نموده است.
در قسمت مولودى، بيش از پنجاه مولودى ارائه شده است و با انتخاب نام‏هاى مقدّس چهارده معصوم عليهم‏السلام ـ كه در بالاى صفحه نمايش طراحى شده است ـ صوت مداحى‏هاى مربوط به هر معصوم در اختيار كاربر قرار مى‏گيرد.
همچنين در قسمت مرثيه، افزون بر هفتاد مرثيه عرضه شده است كه پس از گزينش نام‏هاى مقدّس يكى از معصومين عليهم‏السلام ، صوت مرثيه‏هاى مربوط به آن معصوم در دسترس قرار خواهد گرفت؛ مثلاً پس از انتخاب نام امام حسين عليه‏السلام هفت مرثيه تحت عنوان: كاروان كربلا، غم دل، اسير عشق، ماه غم، خريدار غم، گل زهرا و قافله‏سالار ارائه مى‏گردد.
در اين برنامه، علاوه بر ائمه عصمت و طهارت عليهم‏السلام ، صوت مجالس مولودى و مرثيه برخى از امامزدگان نيز همچون: حضرت عباس، حضرت زينب، على اكبر و حضرت معصومه عليهم‏السلام گنجانده شده است. همچنين امكان استفاده از چندين مناجات دلنشين به همراه تصاويرى به صورت اسلايد، به جذّابيّت معنوى نورالجنان افزوده است، كه در واقع از جمله قسمت‏هاى ديدنى نگارخانه مى‏باشد.

5 ـ امكانات عمومى برنامه
برنامه نورالجنان علاوه بر امكاناتى كه در بخش‏هاى پيشين بيان شد، قابليت‏هاى گوناگون ديگرى را نيز داراست؛ امكان چاپ تمامى اطلاعات و فهرستهاى انتخاب‏شده و نيز توانايى چاپ متن دعاها، زيارت‏ها و كتاب‏ها در اندازه دلخواه از جمله امكانات عمومى برنامه محسوب مى‏گردد. از ديگر توانمندى‏هاى برنامه، امكان انتقال اطلاعات به دفترچه يادداشت جهت ويرايش، نگهدارى و چاپ مى‏باشد.
در قسمت امكانات برنامه به منظور سهولت استفاده از برنامه، امكان انتخاب هر يك از 7 نوع صفحه كليد رايج و 7 نوع قلم نمايش در دسترس كاربر قرار دارد. همچنين، به واسطه گزينه مناجات مى‏توان به امكاناتى جهت تنظيم قلم و رنگ نمايش در دو بخش مناجات و نمايش ويژه دست يافت. براى نگهدارى و ذخيره پژوهشهاى شخصى مى‏توانيد به وسيله قسمت تحقيقات مسيرى را براى خويش مشخص كنيد. ضمن اين كه امكان حذف نمايه‏ها، حاشيه‏ها، رنگ متن‏ها و علامتهاى موجود در تمام كتب در اين صفحه ايجاد شده است. فعّال يا غير فعّال بودن زير نويسها، صداى كليدها و زمان درنگ هر زيرنويس را مى‏توان به وسيله گزينه ساير تنظيمات تعيين كرد.
با انتخاب گزينه راهنما در هر قسمت از برنامه، توضيحات مربوط به آن قسمت را به زبان فارسى ملاحظه خواهيد نمود.

ضمايم برنامه
آخرين نسخه ويرايشگرهاى نورنگار (فارسى و لاتين) و مبدّل نور در بخش ضمايم اين نرم‏افزار ارائه شده است.

© kimiyayevesal.com [1387]