یک دست صدا ندارد
موضوع: مقالات | تاریخ ارسال: یکشنبه، 17 آبان 1388 | بازدیدها: 4418

این مقاله شما را بر اهمیت وحدت و همدلی سفارش نموده و نقش آن را در مسیر کمال و رشد آدمی مورد توجه قرار داده است.

مقاله یادشده در دوماهنامه قرآنی بشارت، شماره 68 به چاپ رسیده است.

یك دست صدا ندارد
علی نعیم الدین خانی

بارها این ضرب‌المثل سرشار از معنا را شنیده‌ایم؛ یك دست صدا ندارد.دست، نمادی از قدرت و نیرو است و همه می‌دانیم كه یك دست، توانایی‌اش محدود و برای انجام كارهای بزرگ ناتوان است.
قرآن كریم به جمع و جماعت ارزش والایی نهاده و در فرازهای مختلف، جامعه اسلامی را به اتحاد و برادری و وحدت و همدلی دعوت نموده است تا در پرتو یكپارچگی امت اسلامی،هدف‌های مادی و معنوی نظام اسلامی تحقق یابد.روایات اسلامی نیز با تعابیر گوناگون و متعددی همچون ید الله مع الجماعة؛دست خدا همراه جماعت است1، بر این مهم تأكید و توصیه نموده و گروه‌های پراكنده را به وحدت فرخوانده است.
یكی از عوامل مهم در ساماندهی امت اسلامی و تحقق وحدت در میان تك تك افراد آن،بیعت صادقانه و استوار با رسول الهی است.در سایه‌سار چنین بیعت مباركی است كه روح ایمان در میان مسلمانان دمیده می‌شود و قوت و قدرت معنوی بر جامعه حاكم می‌گردد و هیبت و سطوت ربانی در گفتار و كردار بیعت كنندگان صادق رخ می‌نماید.این گونه، دست الهی كه یار و مددكار بیعت كنندگان خالص است، بر هر قدرتی چیره خواهد شد:﴿إِنَّ الَّذینَ یُبایِعُونَكَ إِنَّما یُبایِعُونَ اللَّهَ یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدیهِمْ فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما یَنْكُثُ عَلی نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفی بِما عاهَدَ عَلَیْهُ اللَّهَ فَسَیُؤْتیهِ أَجْراً عَظیما؛همانا كسانی كه با تو بیعت می‌كنند،جز این نیست كه با خدا بیعت می‌كنند. دست خدا بالای دست‌های آنان است.پس كسی كه عهد خود را بشكند، همانا به زیان خود پیمان شكسته است و آن كس كه نسبت به عهدی كه با خدا بسته،وفا كند،به‌زودی پاداش عظیمی به او خواهد داد﴾. (سورهٔ فتح،آیهٔ 10)
قرآن كریم در فرازی دیگر تأكید می‌كند كه مردم باید به ریسمان الهی تمسك جویند و از هر گونه اختلاف و درگیری پرهیز كنند و به یاد آورند كه دست مهرگستر حق تعالی ابر رحمت را بر زندگی ایشان گسترده و باران مهربانی و الفت را در فضای قلب‌های آنان ریزان نموده و به بركت همدلی و برادری دینی دست عنایت ربوبی،آنها را از پرتگاه‌های لغزش و گمراهی نجات داده است؛﴿وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلی شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِكَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آیاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُون؛و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراكنده نشوید و نعمت خدا را بر خود به یاد آورید كه چگونه دشمن یكدیگر بودید و او میان دل‌های شما الفت ایجاد كرد و به بركت نعمت او برادر شدید.و شما بر لب حفره‌ای از آتش بودید،خدا شما را نجات داد.این چنین،خداوند آیات خود را برای شما آشكار می‌سازد﴾.(سورهٔ آل عمران،آیهٔ 103)
درگیری و كشمكش موجب می‌شود كه استواری و توانمندی جای خود را به سستی و ناتوانی بدهد و خودباختگی و ناباوری جایگزین شكوفایی و نوآوری شود. تجربه تاریخ گواه آن است كه درگیری‌های بی‌مورد مایه هلاكت و نابودی اقوام و ملت‌ها بوده است،چنان‌كه رسول اكرم(ص) در این باره می‌فرماید: لاتختلفوا فان من كان قبلكم اختلفوا فهلكوا؛اختلاف نكنید كه پیشینیان شما به سبب اختلاف نابود شدند.4
در ادبیات ملی ایرانیان و متون كهن فارسی نیز به همدلی و دوری از فردگرایی و تنهایی دعوت و سفارش فراوان شده است.تعابیری چون:گوسفند كه از گله جدا شد،نصیب گرگ می‌شود،با اختلاف،كارها پیش نمی‌رود،هر رشته كه یك لا شود، ضعیف شود،آری!به اتفاق جهان را توان گرفت، اتحاد،موجب قوت است،چو هم پشت باشید و هم یك‌زبان/یكی كوه كندن ز بن می‌توان دو بلبل بر گلی خوش‌تر سرایند،دو هیزم را به هم بهتر بود سوز و یك دست صدا ندارد،5 همگی گواه آن است كه بهروزی و پیروزی،ثمره یكپارچگی،همدلی و یكرنگی است و شكست و ناكامی،نتیجه اختلاف و تنهایی است.
گویند كاروانی به حاكم خویش شكایت بردند كه دو راهزن،كاروان صد نفری ما را غارت كردند. حاكم با تعجب پرسید:چگونه صد كس با دو كس بر نیامده‌اند؟ یكی از آنان در پاسخ گفت:آنها دو نفر بودند همراه، ما صد نفر بودیم تنها.6
آری!اختلاف در راه كمال نیز موجب می‌شود كه شیطانِ به كمین نشسته و نفس بداندیش، كاروان حركت و تعالی انسان را مورد شبیخون خود قرار دهد و سرمایه فطرت خدایی و طهارت آسمانی ما را به تاراج برد و انسان خلیفة الله را به سراشیب ضعف و درماندگی بكشاند؛﴿و لا تنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحكم؛كشمكش نكنید كه سست می‌شوید و قدرتتان را از دست می‌دهید﴾.(سورهٔ انفال،آیهٔ 46)
بنابراین،تنها در جامعه‌ای كه گل همیشه‌بهارِ وحدت كلمه می‌روید،می‌توان بوی خوش شكوفایی و نوآوری را به مشام جان شنید و به استوارسازی ارزش‌های اخلاقی و انسانی و گسترش عدالت و معنویت امیدوار بود و بارش رحمت الهی و وزش نسیم اصلاح و سازندگی حقیقی را نظاره‌گر شد؛ ﴿إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٔ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُون؛همانا مؤمنان با یكدیگر برادرند. پس میان برادرانتان اصلاح كنید و تقوای الهی را پیشه خود سازید. باشد كه مورد رحمت حق واقع شوید﴾.(سورهٔ حجرات،آیهٔ 10)

پی نوشتها:
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. نهج الفصاحه، مجموعه كلمات قصار حضرت رسول(ص)، ابوالقاسم پاینده، ناشر:دنیای دانش، چاپ چهارم، تهران، 1382ش، ص 45.
2. كنز العمال، ح 894.
3. ر.ك: حكمت‌نامه پارسیان، غلامرضا حیدری ابهری، چاپ سوم، نشر جمال، قم، 1385ش، ص 51 - 53 .
4. دوازده هزار ضرب المثل فارسی، ابراهیم شكورزاده بلوری، چاپ اوّل، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، 1380ش، ص 62.
7. انفال/46.
8. حجرات/ 10.

© kimiyayevesal.com [1387]