شروع به اسم رب
موضوع: مقالات | تاریخ ارسال: چهارشنبه، 14 فروردین 1387 | بازدیدها: 1629

نكته هاي كوتاه و خواندني آيه 1 سوره مباركه علق

نكته‌ها و پيام‌هاي قرآني(1)
علي نعيم‌الدين خاني
شروع به اسم رب: إقْرَأ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذي خَلَقََ. (علق/1)
1. وقتي اسم شخصي را صدا مي‌زنيم، آن فرد به سوي ما توجه مي‌كند. اسم، نشانه هر چيز است و دنياي ما، دنيا نام‌ها و نشانه‌ها است و از طریق نام است که انسان‌ها با یکدیگر ارتباط برقرار مي‌کنند. قرآن كريم نيز ما را به تدبر در آيات الهي دعوت مي‌كند تا به وسيله آيات و اسماء وجود، معاني و حقايق هستي را بفهميم. اگر بخواهيم پروردگارمان به ما توجه كند، بايد اسم او را بخوانيم؛ أدْعُوني أسْتَجِبْ لَكُمْ.(1) اساساً راهي براي شناخت و تعظيم حق، جز از طريق خواندن اسم او نداريم.(2) اوّلين سوره قرآن كه بر پيامبر اكرم(ص) نازل گرديده، به ما مي‌آموزد كه پرورگار خويش را به اسم رب بخوانيم.
2. رب در قرآن به معناي مالك و پرورش دهنده است. همچنان‌كه خداوند خالق و مالك موجودات است و آنان را از موهبت ايجاد بهره‌مند نموده، آنها را تا رسيدن به سر حدّ تكامل نيز پرورش مي‌دهد و امرشان را به‌نيكويي تدبير مي‌كند.(3)
3. كتاب شگفت آفرينش نيز مانند كتاب شگرف قرآن با نام اعجازگر رب گشوده شده و هر انساني در زندگي خود براي شروع نيك‌فرجام هر كاري به عنايت و توجه پروردگار حكيم، نيازمند است.
4. فراز نخست سوره مباركه علق، شروع فرخنده كمال بي‌پايان آدمي را نام رب مي‌داند. اگر مي‌خواهيم در اين راه بي‌انتها گام بنهيم، بايد نام رب را بخوانيم تا در همان طليعه راه، صاحب اين اسمِ با مسمّا، دستگير و حامي‌مان در صراط مستقيم باشد. حق تعالي، در روز نخست بعثت، پيامبر خويش را به خواندن اسمِ حُسناي رب دعوت نمود تا رسالتش در نهايت به زيور اكمال و اتمام آراسته شود.(4) اين مهم، به ما مي‌آموزد هر كاري كه با نام شريف رب درخشيدن آغاز كند، ابتر نمي‌ماند و از اسارت ظلمت رهايي مي‌يابد.
5. آري، بايسته است كه مردمان را با نام رب آشنا سازيم تا در حركت خويش از آن مدد بجويند و اين‌سان، به بركت اسما و الفاظ ظاهري قرآن به مسما و معاني آيات رحمان راه يابند تا عجايب قرآن ببينند و ژرفاي آن بفهمند(5) كه: إِنَّ الْقُرْآنَ ظَاهِرُهُ أَنِيقٌ وَ بَاطِنُهُ عَمِيقٌ‏.(6)
زيرنويس:
1. غافر/60: مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم.
2. ترجمه مجمع البيان، ج 27، ص 178.
3. المفردات في غريب القرآن، ص 336: الرَّبُّ في الأصل: التربية، و هو إنشاء الشي‏ء حالاً فحالاً إلى حدّ التمام‏؛ تفسير نمونه، ج 27، ص 155.
4. تفسير احسن الحديث، ج 12، ص 289.
5. مخزن العرفان در تفسير قرآن، ج 15، ص 191 - 192.
6. بحار الانوار، ج 2، ص 284، ح 1: همانا قرآن، ظاهرش شگفت‌انگيز و باطنش ژرف است.

© kimiyayevesal.com [1387]